ხელოვნური ინტელექტის ქმნილების ადგილი ინტელექტუალური საკუთრების სამართალში
DOI:
https://doi.org/10.60131/jlaw.1.2026.11879საკვანძო სიტყვები:
ელოვნური ინტელექტი; ინტელექტუალური საკუთრება; საავტორო უფლება; ხელოვნური ინტელექტის ქმნილება; სასაქონლო ნიშანი; პატენტი; ინტელექტუალურ-შემოქმედებითი საქმიანობა.ანოტაცია
სტატიაში გაანალიზებულია ხელოვნური ინტელექტის მიერ შექმნილი შედეგების სამართლებრივი სტატუსი ინტელექტუალური საკუთრების სამართლის ჭრილში. კვლევა მოიცავს საავტორო უფლებების, სასაქონლო ნიშნებისა და საპატენტო სამართლის ანალიზს საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობისა და ინტელექტუალური საკუთრების ფუნდამენტური პრინციპების საფუძველზე. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ხელოვნური ინტელექტის, როგორც სამართლის არასუბიექტის, სტატუსს, „ქმნილებისა“ და „ნაწარმოების“ ტერმინოლოგიურ გამიჯვნას, აგრეთვე იმ კრიტერიუმების განსაზღვრას, რომლებიც ადამიანის ინტელექტუალურ-შემოქმედებით საქმიანობას ხელოვნური ინტელექტის მიერ გენერირებული შედეგებისგან განასხვავებს. ნაშრომში დასაბუთებულია, რომ მოქმედი სამართლებრივი რეგულირების პირობებში ხელოვნური ინტელექტის მიერ დამოუკიდებლად შექმნილი შედეგები არ წარმოშობს საავტორო უფლებებს და არ შეიძლება ჩაითვალოს გამოგონებად, ხოლო ხელოვნური ინტელექტის მიერ შექმნილი აღნიშვნა, შესაბამისი საკანონმდებლო მოთხოვნების დაკმაყოფილების შემთხვევაში, შესაძლებელია დარეგისტრირდეს სასაქონლო ნიშნად. კვლევა ეფუძნება ნორმატიულ, დოგმატურ, სისტემურ და შედარებით-სამართლებრივ ანალიზს. დასკვნის სახით წარმოდგენილია საკანონმდებლო სრულყოფის რეკომენდაციები, რომლებიც მიზნად ისახავს ხელოვნური ინტელექტის მიერ გენერირებული შედეგების სამართლებრივი რეჟიმის უფრო მკაფიო და თანმიმდევრული რეგულირების უზრუნველყოფას.
წყაროები
European Parliament and Council Regulation (EU) 2024/1689 on Artificial Intelligence (Artificial Intelligence Act).
Labour Code of Georgia.
Law of Georgia on Copyright and Related Rights.
Law of Georgia on Patents.
Law of Georgia on Trademarks.
Burkadze G., Towards Recognizing Artificial Intelligence as a Subject of Law, Justice, No. 2 (5), 2023.
Fezer K.-H., Markenrecht, 5th ed., C.H. Beck, München, 2023.
Gabisonia G., The Nature of Artificial Intelligence and the Need for Its Legal Regulation, Georgian-German Journal of Comparative Law, No. 7, 2021.
Gabisonia G., The Nature of Artificial Intelligence and the Problem of Recognizing It as a Subject of Law, Justice, No. 1, 2022.
Georgian Bar Association, Ethics Commission, Selected Recommendations of the Ethics Commission for Lawyers (2013–2021), prepared by Khatia Chogovadze, Tbilisi, 2021.
Grützmacher M., "§69a", in Wandtke A., Bullinger W. (eds.), Praxiskommentar zum Urheberrecht, 6th ed., 2022.
Hoeren T., "§10 Der Urheber", in Loewenheim U. (ed.), Handbuch des Urheberrechts, 3rd ed., 2021.
Hoeren T., ChatGPT und das Recht. Eine juristische Einschätzung zur Anwendung von KI-Textgeneratoren an den Hochschulen, Forschung und Lehre, No. 11, 2023.
Hoeren T., Wirtz B., Kunst und Recht, 2024.
Jorbenadze S., Copyright in Everyday Life, 4th revised ed., Tbilisi, 2023.
Jorbenadze S., Freedom of Contract in Civil Law, Tbilisi, 2017.
Kaesling L., „Autonomes“ Schaffen einer KI und Urheberrecht in der US-amerikanischen Rechtsprechung. Anmerkung zur Entscheidung des D.C. District Court in der Rs. Thaler v. Perlmutter et al., GRUR, 2024.
Kraetzig A., KI-Kunst als schöpferische Zerstörung, NJW, 2024.
Linke M., „Künstliche Intelligenz“ und Urheberrecht – Quo vadis?, Nomos, Baden-Baden, 2021.
OpenAI, Terms of Use, https://openai.com/policies/row-terms-of-use/ (last accessed: 15 May 2026).
Raue B., "§2", in Dreier T., Schulze G. (eds.), Urheberrechtsgesetz, 8th ed., 2025.
Rossipaul M., Künstliche Intelligenz in Kommunikation und Kunst, 2023.
Schack H., Urheberrecht, 4th ed.
Schrön F., Künstliche Intelligenz im Patentrecht, 1st ed., 2023.
Spuchkoff A., "§1", in Münchener Kommentar zum BGB, 10th ed., 2025.
Voigt P., "Art. 1", in Schefzig M., Kilian W. (eds.), BeckOK KI-Recht, 2nd ed., updated as of 1 May 2025.
Ziegenbalg M., Algorithmik. Eine universelle Methode im Überblick, 2025.
EUR-Lex, Regulation (EU) 2024/1689 (Artificial Intelligence Act), https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj/eng (last accessed: 17 May 2026).
BGH, Beschluss vom 11.06.2024 – X ZB 5/22.
BGH, Urteil vom 23.01.2003 – I ZR 171/00.
BVGer, Urteil vom 26.06.2025 – B-2532/2024.
LG Kiel, Urteil vom 29.02.2024 – 6 O 151/23.
Mata v. Avianca, Inc., No. 1:2022cv01461, Document 54 (S.D.N.Y. 2023).
Schweiz BGE, Urteil vom 14.06.1990, 116 II 351.
Supreme Court of Georgia, Decision No. as-533-786-08, 18 November 2008.
Sylvia Noland v. Land of the Free L.P. et al., No. B331918 (Cal. Ct. App., filed 12 September 2025).
Thaler v. Perlmutter, No. 22-CV-384-1564-BAH.
გამოქვეყნებული
როგორ უნდა ციტირება
გამოცემა
სექცია
ლიცენზია
ეს ნამუშევარი ლიცენზირებულია Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიით .
