კულტურის უფლება თანამედროვე კონსტიტუციონალიზმში და საქართველოს სამართლებრივი სივრცე
DOI:
https://doi.org/10.60131/jlaw.1.2026.11869საკვანძო სიტყვები:
კულტურის უფლება; კონსტიტუციონალიზმი; ადამიანის უფლებები; კულტურული მრავალფეროვნება; კულტურული მემკვიდრეობა; საქართველოს კონსტიტუცია; UNESCO; კულტურული პოლიტიკა..ანოტაცია
წინამდებარე სტატია იკვლევს კულტურის უფლების კონსტიტუციურ მნიშვნელობას თანამედროვე კონსტიტუციონალიზმში და მის როლს დემოკრატიული, სამართლებრივი და სოციალური სახელმწიფოს განვითარების პროცესში. ნაშრომში კულტურის უფლება გააზრებულია არა მხოლოდ როგორც ადამიანის ერთ-ერთი ფუნდამენტური უფლება, არამედ როგორც კონსტიტუციური ღირებულება, რომელიც უზრუნველყოფს პიროვნების იდენტობის, ღირსების, თვითგამოხატვის თავისუფლებისა და კულტურულ ცხოვრებაში სრულფასოვანი მონაწილეობის შესაძლებლობას. კვლევა ეფუძნება თანამედროვე კონსტიტუციური თეორიის, ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო სამართლის, ევროპული სამართლებრივი სივრცისა და საქართველოს სამართლებრივი სისტემის ანალიზს.
განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა კულტურის უფლების თეორიულ და სამართლებრივ საფუძვლებს, სახელმწიფოს პოზიტიურ ვალდებულებებს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვისა და განვითარების მიმართულებით, კულტურული მრავალფეროვნების, შემოქმედებითი თავისუფლებისა და კულტურულ სიკეთეებზე თანაბარი ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფის საკითხებს. ასევე განხილულია კულტურის უფლების ადგილი საქართველოს კონსტიტუციურ წესრიგში.
ნაშრომი ყურადღებას ამახვილებს თანამედროვე ეპოქის გამოწვევებზეც, მათ შორის გლობალიზაციის, ციფრული ტრანსფორმაციის, კულტურული ინტეგრაციისა და ტექნოლოგიური პროგრესის პირობებში კულტურული უფლებების დაცვისა და რეალიზაციის პრობლემებზე. დასკვნის სახით დასაბუთებულია, რომ კულტურის უფლება წარმოადგენს ადამიანის თავისუფალი განვითარების, დემოკრატიული კულტურის განმტკიცების, სოციალური ინტეგრაციის, კულტურული მრავალფეროვნების დაცვისა და სახელმწიფოს მდგრადი განვითარების ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს კონსტიტუციურ საფუძველს, ხოლო საქართველოს სამართლებრივ სივრცეში მისი ეფექტიანი განხორციელება არსებით წინაპირობას ქმნის სამართლებრივი სახელმწიფოსა და დემოკრატიული საზოგადოების გაძლიერებისთვის.
ლიტერატურა / წყაროების მითითება
Bibliography
1. Constitution of Georgia, Legislative Herald of Georgia, adopted on 24/08/1995.
2. Law of Georgia on Culture, Legislative Herald of Georgia, adopted on 22/06/1997.
3. Law of Georgia on Cultural Heritage, Legislative Herald of Georgia, adopted on
08/05/2007.
4. Law of Georgia on Copyright and Neighbouring Rights, Legislative Herald of
Georgia, adopted on 22/06/1999.
5. Universal Declaration of Human Rights, adopted 10/12/1948, United Nations
General Assembly Resolution 217 A (III).
6. International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights, adopted
16/12/1966, entered into force 03/01/1976, 993 UNTS 3.
7. European Convention on Human Rights, adopted 04/11/1950, entered into force
03/09/1953.
8. UNESCO Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural
Heritage, adopted 16/11/1972.
9. UNESCO Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage,
adopted 17/10/2003.
10. UNESCO Convention on the Protection and Promotion of the Diversity of Cultural
Expressions, adopted 20/10/2005.
11. UNESCO Universal Declaration on Cultural Diversity, adopted 02/11/2001.
12. Council of Europe, Cultural Rights in the Case-Law of the European Court of
Human Rights, Strasbourg, Council of Europe Publishing, 2011.
13. Donders Y., The Protection of Cultural Rights in International Law, The Hague,
Martinus Nijhoff Publishers, 2002.
14. Donnelly J., Universal Human Rights in Theory and Practice, 3 rd ed., Cornell
University Press, Ithaca 2013.
15. Geertz C., The Interpretation of Cultures, New York, Basic Books, 1973.
16. Häberle P., Verfassungslehre als Kulturwissenschaft, 2. stark erw. Aufl., Duncker &
Humblot, Berlin, 1998.
17. Shaheed F., Report of the Special Rapporteur in the Field of Cultural Rights, UN
Doc. A/HRC/14/36, United Nations, Geneva, 2010.
18. Judgment no. 2/1/536 of the Constitutional Court of Georgia of 4 February 2014.
19. Judgment no. 1/466 of the Constitutional Court of Georgia of 28 June 2010.
20. Chapman v. the United Kingdom [GC], application no. 27238/95, judgment of the
Grand Chamber of the European Court of Human Rights of 18 January 2001.
21. Cyprus v. Turkey [GC], application no. 25781/94, judgment of the Grand Chamber
of the European Court of Human Rights of 10 May 2001.
გამოქვეყნებული
ციტირების წესი
გამოცემა
სექცია
ლიცენზია
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
