უსამართლო სტანდარტული პირობების კონტროლის მექანიზმი, როგორც მომხმარებლის უფლების დაცვის საშუალება და მისი იმპლემენტაცია მომხმარებელთა უფლებების დაცვის ქართულ სამართალში
DOI:
https://doi.org/10.60131/jlaw.1.2026.11888საკვანძო სიტყვები:
სახელშეკრულებო თავისუფლება, მომხმარებლის უფლებები, უსამართლო სტანდარტული პირობები, სამართლიანობის პრინციპი, კეთილსინდისიერების პრინციპი.ანოტაცია
სახელშეკრულებო სამართალი მხარეთა ნების ავტონომიას ეფუძნება, თუმცა ეს თავისუფლება შეზღუდულია სამართლიანობის პრინციპით, რათა თავიდან იქნას აცილებული ძლიერი მხარის მიერ სუსტი მხარის ინტერესების ბოროტად გამოყენება. სტატია მიმოიხილავს სახელშეკრულებო თავისუფლებისა და სამართლიანობის ურთიერთმიმართებას, განსაკუთრებული აქცენტით სამომხმარებლო ხელშეკრულებებზე. სახელშეკრულებო პირობების გამჭვირვალობის ნაკლებობა, მომხმარებლის არჩევანის შეზღუდვა და მოლაპარაკების პროცესში ძალთა უთანასწორობა ის კრიტერიუმებია, რომელთა არსებობა მოვაჭრის ქმედებას ძალაუფლების ბოროტად გამოყენებად აკვალიფიცირებს, რაც, როგორც წესი, ახასიათებს სამომხმარებლო ხელშეკრულებებს.
განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა სტანდარტული პირობების სამართლებრივ კონტროლს, როგორც ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მექანიზმს მხარეთა ინტერესთა ბალანსის უზრუნველსაყოფად. სტატია მიმოიხილავს ევროგაერთიანებების საბჭოს 1993 წლის 5 აპრილის დირექტივას უსამართლო პირობების შესახებ, რომელიც მომხმარებელთა უფლებების დაცვის ევროპულ სტანდარტს ამკვიდრებს. პარალელურად განხილულია „მომხმარებლის უფლებების დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი რეგულაცია და შეფასებულია, სამომხმარებლო ხელშეკრულებებიდან უსამართლო პირობების გამორიცხვის ქართული მოდელი რამდენად ეფექტიანად უზრუნველყოფს მომხმარებელთა ინტერესების დაცვას.
წყაროები
1. Beale H., Fauvarque-Cosson B., Rutgers J., Vogenauer S., Cases, Materials and Text on Contract Law, Hart Publishing, 2019.
2. Brandner H E., Ulmer P., The Community Directive on Unfair Terms in Consumer Contracts: Some Critical Remarks on the Proposal Submitted by the EC Commission’, Common Market Law Review, 1991.
3. Commentary on the Civil Code, Book III, Tbilisi, 2019 (in Georgian).
4. Durovic M., European Law on Unfair Commercial Practices and Contract Law, Hart Publishing, 2016.
5. Gabrichidze G., European Union Law, Tbilisi, 2023 (in Georgian).
6. Gavrilovic N., The Unfair Contract Terms Directive through the Practice of the Court of Justice of the European Union: Interpretation or Something More? ERCL 9(2), 2013
7. Graziadei M., Fostering a European legal identity through contract and consumer law, Research handbook on EU consumer and contract law, Twigg-Flesner Ch., (ed.) Edward Elgar Publishing, 2016.
8. Grigoleit H. Ch., Canaris C. W., Interpretation of Contracts, SSRN Electronic Journal, 2010.
9. Hondius E.H., Unfair Contract Terms: New Control Systems, The American Journal of Comparative Law, Vol. 26, No. 4, 1978.
10. Kereselidze D., The Most General Systemic Concepts of Private Law, Tbilisi, 2009.
11. Kessler F., Contracts of Adhesion: Some Thoughts about Freedom of Contract, Columbia Law Review, 1943.
12. Lakerbaia T., Zaalishvili V., Zoidze T., Consumer Rights Protection Law (The Path to Harmonization with European Law), Tbilisi, 2018 (in Georgian).
13. Lawson R., Exclusion Clauses and Unfair Contract Terms, Thomson Reuters, 2017.
14. Loos M., Standard Contract Terms Regulation in the Proposal for a Common European Sales Law, Centre for the Study of European Contract Law Working Paper Series No.4, 2012.
15. Miklitz H., Reforming European Unfair Terms Legislation in Consumer Contracts, ECRL, 4, 2010.
16. Miklitz H., The Principles of European Contract Law and the Protection of the Weaker Party, Journal of Consumer Policy, 27 (3), 2004.
17. Nebbia P., Unfair Contract Terms in European Law: A Study in Comparative and EC Law, Hart Publishing, 2007.
18. Pavillon Ch., Private Standards of Fairness in European Contract Law, ERCL 10(1), 2014.
19. Ramsay I., Consumer law and policy: texts and materials on regulating consumer markets, 2007.
20. Rutgers J., European contract law and social justice, Research handbook on EU consumer and contract law, Twigg-Flesner Ch., (ed.) Edward Elgar Publishing, 2016
21. Schulze R., Zoll F., European Contract Law, Nomos, 2021.
22. Twigg-Flesner Ch., Hans Micklitz H., Think Global-Towards International Consumer Law, Journal of Consumer Policy, 2010.
23. Weatherill S, Who is the “Average Consumer?”, Weatherill S., Bernitz U., (eds), The Regulation of Unfair Commercial Practices under EC Directive 2005/29; New Rules and New Techniques , Hart Publishing, 2006.
24. Weatherill S., EU Consumer Law and Policy, Edward Elgar Publishing, 2005.
25. Wilhemsson Th., Control of Unfair Contract Terms and Social Values' EC and Nordic Approaches, Journal of Consumer Policy 16, 1993.
26. Wilhemsson Th., Control of Unfair Contract Terms and Social Values' EC and Nordic Approaches, Journal of Consumer Policy 16, 1993.
27. Willett Ch., Fairness in Consumer Contracts, The Case of Unfair Terms, Markets and the Law, Ashgate, 2007.
28. Willhemsson Th., Willet Ch., Unfair terms and standard form contracts, Handbook of Research on International Consumer Law, Howells G., Ramsay I., Wilhemsson Th., (eds), Edward Elgar Publishing, 2018.
29. Winn, J., Webber M., The Impact of EU Unfair Contract Terms Law on U.S. Business-to-Consumer Internet Merchants, The Business Lawyer 62, 2006.
30. Decision of 29 December 2017, № 3/7/679 of the Constitutional Court of Georgia in the case of Broadcasting Company Rustavi 2 LLC and Television Company Georgia LLC v. Parliament of Georgia.
31. Judgment of the Court of 13 January 2000, Estée Lauder Cosmetics GmbH & Co. OHG v. Lancaster Group GmbH, Case C-220/98.
32. Judgment of the Court of 27 June 2000, Océano Grupo Editorial SA v. Rocío Murciano Quintero (C-240/98) and Salvat Editores SA v. José M. Sánchez Alcón Prades (C-241/98), José Luis Copano Badillo (C-242/98), Mohammed Berroane (C-243/98) and Emilio Viñas Feliú (C-244/98), Joined Cases C-240/98 to C-244/98.
33. Judgment of the Court of 7 May 2002, Commission of the European Communities v. Kingdom of Sweden, Case C-478/99.
34. Judgment of the Court of 1 April 2004, Freiburger Kommunalbauten GmbH Baugesellschaft & Co. KG v. Ludger Hofstetter and Ulrike Hofstetter, Case C-237/02.
35. Judgment of the Court of 26 October 2006, Elisa María Mostaza Claro v. Centro Móvil Milenium SL, Case C-168/05.
36. Decision of 5 June 2007, №AS-7-362-07 of the Civil, Commercial and Bankruptcy Cases Chamber of the Supreme Court of Georgia.
37. Judgment of the Court of 4 June 2009, Pannon GSM Zrt v. Erzsébet Sustikné Győrfi, Case C-243/08.
38. Judgment of the Court of 9 November 2010, VB Pénzügyi Lízing Zrt. v. Ferenc Schneider, Case C-137/08.
39. Judgment of the Court of 26 April 2012, Nemzeti Fogyasztóvédelmi Hatóság v. Invitel Távközlési Zrt., Case C-472/10.
40. Judgment of the Court of 14 June 2012, Banco Español de Crédito SA v. Joaquín Calderón Camino, Case C-618/10.
41. Judgment of the Court of 21 March 2013, RWE Vertrieb AG v. Verbraucherzentrale Nordrhein-Westfalen eV., Case C-92/11.
42. Judgment of the Court of 16 January 2014, Constructora Principado SA v. José Ignacio Menéndez Álvarez, Case C-226/12.
43. Judgment of the Court of 27 February 2014, Pohotovosť s.r.o. v. Miroslav Vašuta, Case C-470/12.
44. Judgment of the Court of 30 April 2014, Árpád Kásler and Hajnalka Káslerné Rábai v. OTP Jelzálogbank Zrt, Case C-26/13.
45. Judgment of the Court of 26 February 2015, Bogdan Matei and Ioana Ofelia Matei v. SC Volksbank România SA, Case C-143/13.
46. Judgment of the Court of 23 April 2015, Jean-Claude Van Hove v. CNP Assurances SA, Case C-96/14.
47. Judgment of the Court of 28 July 2016, Verein für Konsumenteninformation v. Amazon EU Sàrl, Case C-191/15.
48. Judgment of the Court of 26 January 2017, Banco Primus SA v. Jesús Gutiérrez García, Case C-421/14.
49. Judgment of the Court of 20 September 2017, Ruxandra Paula Andriciuc and Others v. Banca Românească SA, Case C-186/16.
50. Judgment of the Court of 3 October 2019, Kamil Dziubak and Justyna Dziubak v. Raiffeisen Bank International AG, Case C-260/18.
51. Judgment of the Court of 9 July 2020, XZ v. Ibercaja Banco SA, Case C-452/18.
გამოქვეყნებული
როგორ უნდა ციტირება
გამოცემა
სექცია
ლიცენზია
ეს ნამუშევარი ლიცენზირებულია Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიით .
