განათლების კონსტიტუციური მისია თანამედროვე სახელმწიფოში
DOI:
https://doi.org/10.60131/jlaw.1.2026.11865საკვანძო სიტყვები:
განათლების უფლება; კონსტიტუციონალიზმი; ადამიანის ღირსება; აკადემიური თავისუფლება; სოციალური სახელმწიფო; განათლების თანასწორობა; ადამიანის უფლებები; განათლების პოლიტიკა.ანოტაცია
სტატიაში გაანალიზებულია განათლების კონსტიტუციური მისია თანამედროვე სახელმწიფოში და მისი მნიშვნელობა ადამიანის უფლებების, დემოკრატიისა და სამართლის უზენაესობის პრინციპების კონტექსტში. ნაშრომი განიხილავს განათლების უფლებას როგორც ფუნდამენტურ კონსტიტუციურ ღირებულებას, რომელიც მჭიდროდ არის დაკავშირებული ადამიანის ღირსებასთან, პიროვნების თავისუფალ განვითარებასთან, სოციალური თანასწორობის უზრუნველყოფასა და დემოკრატიული საზოგადოების ჩამოყალიბებასთან. კვლევა ეფუძნება თანამედროვე სამართლებრივ და პოლიტიკურ თეორიებს, საერთაშორისო სამართლის აქტებს, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკასა და საქართველოს საკონსტიტუციო-სამართლებრივ ჩარჩოს. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა სახელმწიფოს პოზიტიურ ვალდებულებებს განათლების ხელმისაწვდომობის, ხარისხის, ინკლუზიურობისა და აკადემიური თავისუფლების უზრუნველყოფის მიმართულებით. ასევე განხილულია თანამედროვე გამოწვევები, მათ შორის ციფრული ტრანსფორმაცია, სოციალური უთანასწორობა, კულტურული მრავალფეროვნება და ხელოვნური ინტელექტის გავლენა საგანმანათლებლო პროცესებზე. დასკვნის სახით დასაბუთებულია, რომ განათლება წარმოადგენს კონსტიტუციური იდენტობის, დემოკრატიული სტაბილურობის, სოციალური სამართლიანობისა და მდგრადი სახელმწიფო განვითარების ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს საფუძველს.
ლიტერატურა / წყაროების მითითება
1. Constitution of Georgia, Legislative Herald of Georgia, 24/08/1995.
2. The Law of Georgia on General Education, Legislative Herald of Georgia, 08/04/2005.
3. The Law of Georgia on Higher Education, Legislative Herald of Georgia, 21/12/2004.
4. Universal Declaration of Human Rights, adopted by United Nations General Assembly Resolution 217 A (III), Paris, 10/12/1948.
5. International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights, adopted by United Nations General Assembly Resolution 2200A (XXI), New York, 16/12/1966.
6. Convention on the Rights of the Child, adopted by United Nations General Assembly Resolution 44/25, New York, 20/11/1989.
7. Protocol No. 1 to the Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms, Paris, Council of Europe, 20/03/1952.
8. CESCR, General Comment No. 13: The Right to Education (Art. 13 of the Covenant), United Nations Committee on Economic, Social and Cultural Rights, E/C.12/1999/10, 08/12/1999.
9. Convention against Discrimination in Education, UNESCO, Paris, 14/12/1960.
10. UNESCO, Global Education Monitoring Reports, UNESCO Publishing, Paris.
11. Council of Europe, Education and Democracy Reports, Council of Europe Publishing, Strasbourg.
12. OECD, Education Policy Perspectives, OECD Publishing, Paris.
13. Alexy R., A Theory of Constitutional Rights, Oxford University Press, Oxford, 2002.
14. Arendt H., Between Past and Future, Viking Press, New York, 1961.
15. Berlin I., Four Essays on Liberty, Oxford University Press, Oxford, 1969.
16. Delors J. (Chairperson), Learning: The Treasure Within, Report to UNESCO of the International Commission on Education for the Twenty-first Century, UNESCO Publishing, Paris, 1996.
17. Dworkin R., Taking Rights Seriously, Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts, 1977.
18. Freire P., Pedagogy of the Oppressed, Continuum, New York, 1970.
19. Habermas J., Between Facts and Norms: Contributions to a Discourse Theory of Law and Democracy, MIT Press, Cambridge, Massachusetts, 1996.
20. Kymlicka W., Multicultural Citizenship: A Liberal Theory of Minority Rights, Oxford University Press, Oxford, 1995.
21. Marshall T.H., Citizenship and Social Class, Pluto Press, London, 1992.
22. Nussbaum M., Not for Profit: Why Democracy Needs the Humanities, Princeton University Press, Princeton, 2010.
23. Rawls J., Political Liberalism, Columbia University Press, New York, 1993.
24. Raz J., The Morality of Freedom, Oxford University Press, Oxford, 1986.
25. Sandel M., Justice: What's the Right Thing to Do?, Farrar, Straus and Giroux, New York, 2009.
26. Sen A., Development as Freedom, Oxford University Press, Oxford, 1999.
27. Taylor C., Multiculturalism and the Politics of Recognition, Princeton University Press, Princeton, 1992.
28. Brown v. Board of Education of Topeka, 347 U.S. 483 (1954), Supreme Court of the United States.
29. Case “Relating to Certain Aspects of the Laws on the Use of Languages in Education in Belgium” (Belgian Linguistic Case) [Plenary], applications nos. 1474/62, 1677/62 et al., judgment of the Plenary Section of the European Court of Human Rights of 23 July 1968.
30. Leyla Şahin v. Turkey [GC], application no. 44774/98, judgment of the Grand Chamber of the European Court of Human Rights of 10 November 2005.
გამოქვეყნებული
ციტირების წესი
გამოცემა
სექცია
ლიცენზია
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
