საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს კომპეტენცია პარლამენტის წევრის უფლებამოსილების ვადამდე შეწყვეტის საკითხის კონსტიტუციურობის განხილვისას
DOI:
https://doi.org/10.60131/jlaw.2.2025.10706საკვანძო სიტყვები:
კონსტიტუციური სამართალი, პარლამენტის წევრის უფლებამოსილების ვადამდე შეწყვეტა, Numerus clausus პრინციპი, პოლიტიკურ-სამართლებრივი ბუნება, მიხედულების ფარგლები, სამართლიანი სასამართლოს უფლებაზე ხელმისაწვდომობა, საკონსტიტუციო კონტროლი.ანოტაცია
საქართველოს კონსტიტუცია, ერთი მხრივ, პარლამენტის წევრის განსაკუთრებულ სტატუსს განსაზღვრავს, ხოლო, მეორე მხრივ, „Numerus clausus“ პრინციპით პარლამენტის წევრის უფლებამოსილების ვადამდე შეწყვეტის საფუძვლებს ადგენს. საქართველოს კონსტიტუცია პარლამენტის წევრის უფლებამოსილების ვადამდე შეწყვეტის საკითხის თაობაზე გადაწყვეტილების მიღების ექსკლუზიურ უფლებამოსილებას საქართველოს პარლამენტს ანიჭებს. გამომდინარე იქიდან, რომ პარლამენტის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებით შესაძლოა დაირღვეს საქართველოს კონსტიტუციით განმტკიცებული ნორმა-პრინციპები, შესაბამისად, საკითხის თავისებურების გათვალისწინებით, საქართველოს კონსტიტუციამ დასახელებულ საკითხზე საქართველოს პარლამენტის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების სასამართლო კონტროლის განხორციელება საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს კომპეტენციას მიაკუთვნა.
წინამდებარე სტატიის მიზანია პარლამენტის წევრის უფლებამოსილების ვადამდე შეწყვეტის ინსტიტუტთან დაკავშირებული აქტუალური საკითხებისა და განსახილველი საკითხების თაობაზე იურიდიულ ლიტერატურაში გამოთქმული მოსაზრებების გაანალიზება, რაც, თავის მხრივ, დაინტერესებულ მკითხველს მისცემს შესაძლებლობას გამოიტანოს სათანადო დასკვნები. ამასთანავე, სტატიის ფარგლებში, გამოიკვეთება პარლამენტის წევრის უფლებამოსილების ვადამდე შეწყვეტის საკითხის მომწესრიგებელ კანონმდებლობაში არსებული გამოწვევები და მათი აღმოფხვრის მიზნით შემოთავაზებული იქნება ავტორის რეკომენდაციები.
წყაროები
1. Barak A., Purposive Interpretation in Law, Translated from Hebrew by Sari Bashi, Princeton, New Jersey, 2005.
2. Chafetz J., Leaving the House: The Constitutional Status of Resignation from the House of Representatives, Duke Law Journal, Vol. 58, No2, 2008.
3. Constitution of Georgia, 1995. Retrieved from https://matsne.gov.ge/ka/document/view/30346?publication=36 [07.11.2025].
4. Constitutional Court Law of the Republic of Latvia, 1993. Retrieved from https://www.satv.tiesa.gov.lv/en/2016/02/04/constitutional-court-law/ [07.11.2025].
5. Constitution of Ukraine, 1991. Retrieved from https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/en/254%D0%BA/96-%D0%B2%D1%80#Text [07.11.2025].
6. Constitutional Law of the Republic of Armenia on the Constitutional Court, 1995. Retrieved from https://www.concourt.am/en/normative-legal-bases/constitutional-law#49 [07.11.2025].
7. Constitution of Finland, 1999, section 28. Retrieved from https://oikeusministerio.fi/en/constitution-of-finland [07.11.2025].
8. Concurring Opinion of Justice Teimuraz Tugushi on Recording Notice #3/1/1473 of 26 January 2021 of the Constitutional Court of Georgia on the case "Nikanor Melia v. the Parliament of Georgia”, II-7,8. https://www.constcourt.ge/ka/judicial-acts?legal=3932 [07.11.2025].
9. Decree No1008-VIms-Xmp of 16 November 2021 of the Parliament of Georgia, https://info.parliament.ge/file/1/BillReviewContent/285316? [07.11.2025].
10. Decree No1363-VIIIms-Xmp of 15 February 2022 of the Parliament of Georgia, https://info.parliament.ge/file/1/BillReviewContent/295030? [07.11.2025].
11. Dicke K.,, and Stoll T., “Freies Mandat, Mandatsverzicht Des Abgeordneten Und Das Rotationsprinzip Der GRÜNEN.” Zeitschrift Für Parlamentsfragen, vol.16, no.4,1985.
12. Judgment #3/2/378 of 13 July 2006 of Georgia on the case “Citizen of Georgia Valeri Gelashvili v. The Parliament of Georgia”, https://constcourt.ge/ka/judicial-acts?legal=272 [07.11.2025].
13. Judgment #3/2/574 of 23 May 2014 of the Constitutional Court of Georgia on the case "Giorgi Ugulava v. the Parliament of Georgia", II-21, https://www.constcourt.ge/ka/judicial-acts?legal=1032 [07.11.2025].
14. Judgment #3/2/1473 of 25 September 2020 of the Constitutional Court of Georgia on the case "Nikanor Melia v. the Parliament of Georgia", II-30, https://constcourt.ge/ka/judicial-acts?legal=10128 [07.11.2025].
15. Judgment #1/7/1688 of 4 November 2022 of the Constitutional Court of Georgia on the case "Shalva Natelashvili v. the Parliament of Georgia", https://www.constcourt.ge/ka/judicial-acts?legal=14358 [07.11.2025].
16. Kakhiani G., “Constitutional Control in Georgia, Theory and Analysis of Legislation”, 2011. (in Georgian).
17. Kart v. Turkey, ECHR (Application no. 8917/05), 3 December 2009, §101 https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-96007 [07.11.2025].
18. Khetsuriani J., “Authority of the Constitutional Court of Georgia on the Issues of Constitutionality of Recognising or Preterm Termination of the Authority of a Member of the Parliament”, Justice and Law #3(42), 2014. (in Georgian).
19. Khetsuriani, J., Powers of the Constitutional Court of Georgia, 2020. (in Georgian).
20. Khubua G., “Constitutional Court Between Law and Politics”, Review of Constitutional Law #9, 2016.
21. Kobakhidze, I., Constitutional Law, Tbilisi, 2023. (in Georgian)
22. Kokëdhima v. Albania, ECHR (THIRD SECTION), 11 June 2024, §66-70 https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-234125 [07.11.2025].
23. Loladze, B., ‘Das Rechtsstaatsprinzip in der Verfassung Georgiens und in der Rechtsprechung des Verfassungsgerichts Georgiens, Potsdam, 2015.
24. Loladze B., Matcharadze Z., Pirtshalashvili A., “Constitutional Justice”, 2021. (in Georgian).
25. M.D.U. v. Italy, ECHR (FOURTH SECTION). 28 January 2003, https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-44046 [07.11.2025].
26. Montesquieu, The Spirit of Laws, 11:4.
27. Nemtoi G., Nesteriuc O., The Status of the Member of Parliament in Relationship with the Legal and Ethical Norms, European Journal of Law and Public Administration, Volume 6, Issue 2, 2019.
28. Organic Law of Georgia on the Constitutional Court of Georgia, Departments of the Parliament of Georgia, 001, 27/02/1996. Retrieved from https://matsne.gov.ge/ka/document/view/32944?publication=38 [07.11.2025].
29. Organic Law of Georgia On Normative Acts, 33, 09/11/2009 Retrieved from https://matsne.gov.ge/ka/document/view/90052?publication=41 [07.11.2025].
30. Recording Notice No3/1-1/1473 of 13 January 2020 of the Constitutional Court of Georgia on the case "Nikanor Melia v. the Parliament of Georgia", https://www.constcourt.ge/ka/judicial-acts?legal=3730 [07.11.2025].
31. Recording Notice No3 3/1-1/1565,1568,1569 of 26 February 2021 of the Constitutional Court of Georgia on the case “Zurab Girchi Japaridze, Tamar Kordzaia and Elene Khoshtaria v. the Parliament of Georgia”, https://www.constcourt.ge/ka/judicial-acts?legal=10762 [07.11.2025].
32. Redish M. H., Arnould M. B., Judicial Review, Constitutional Interpretation, and the Democratic Dilemma: Proposing a “Controlled Activism” Alternative, Florida Law Review, Vol. 64, Issue 6, 2012.
33. Roznai Y., The Straw that Broke the Constitution’s Back? Qualitative Quantity in Judicial Review of Constitutional Amendments, Constitutionalism: Old Dilemmas, New Insights, edited by Alejandro Linares Cantillo, Oxford University Press, 2021.
34. Ruling No 3/1/1581 of 5 April 2021 of the Constitutional Court of Georgia on the case "Shalva Natelashvili v. the Parliament of Georgia", https://constcourt.ge/ka/judicial-acts?legal=11050 [07.11.2025].
35. Sajó A., Uitz R., The Constitution of Freedom: an Introduction to Legal Constitutionalism, Oxford University Press, 2017.
36. Solum L. B., The Interpretation-Construction Distinction, Georgetown Law Faculty Publications and Other Works, 2010.
37. Strøm K., Mueller W. C., Bergman T., Delegation and Accountability in Parliamentary Democracies, Oxford University Press, 2005.
38. The Act on the Federal Constitutional Court of Germany, 1993. Retrieved from https://www.gesetze-im-internet.de/bverfgg/index.html [07.11.2025].
39. The Basic Law for the Federal Republic of Germany, 1949. Retrieved from https://www.gesetze-im-internet.de/gg/index.html [07.11.2025].
40. The Federalist Papers: No.51, https://guides.loc.gov/federalist-papers/text-51-60 [07.11.2025].
41. The Rules of Procedure of the Parliament of Georgia, 2025. Retrieved from https://matsne.gov.ge/document/view/6494611?publication=3 [07.11.2025].
42. Vanberg G., Legislative-Judicial Relations: A Game-Theoretic Approach to Constitutional Review, Florida State University, American Journal of Political Science, Vol.45, #2, 2001.
43. Venice Commission, Report on Democracy, Limitation of mandates and Incompatibility of political functions, CDL-AD(2012)027, Study No. 646 / 2011, Strasbourg, 17 December 2012.
44. Venice Commission, Amicus curiae brief for the European Court of Human Rights in the case of Berlusconi v. Italy, CDL-AD(2017)025, Opinion No. 898/2017, Strasbourg, 9 October 2017.
45. Venice Commission, Report on the exclusion of offenders from parliament, CDL-AD(2015)036, Opinion No. 807 / 2015, Strasbourg, 23 November 2018.
46. Venice Commission, Amicus Curiae Brief for the Constitutional Court of Ukraine on draft law 1027 on the early termination of a Deputy's mandate, CDL-AD(2019)029, Opinion No. 971/2019, Strasbourg, 9 December 2019.
47. Winfried S., “Edmund Burke: Zur Vereinbarkeit Von Freiem Mandat Und Fraktionsdisziplin.” Zeitschrift Für Parlamentsfragen, vol.12, no.1., 1981. www.jstor.org/stable/24214828 [07.11.2025].
48. Ziekow J., “Rotation Von Mandatsträgern.” Zeitschrift Für Parlamentsfragen, vol. 21, no. 4, 1990.
49. Сергеев Д. Н., Конституционное Правосудие в России: Политико-Правовое исследование, Диссертация на соискание ученой степени кандидата политических наук (На правах рукописи), 2005.
გამოქვეყნებული
როგორ უნდა ციტირება
გამოცემა
სექცია
ლიცენზია
ეს ნამუშევარი ლიცენზირებულია Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიით .
